محصول آن حكمت است و شرع هم راهى است و محصول آن معلوم و هردو به يك چيز منتهى مىشود . آن‌كه از متابعت عقل گمراه شود ، از نقص مجاهدت خود اوست ، مانند آن‌كه در متابعت شرع گمراه گردد ، نه عيب عقل است و نه عيب شرع . « 1 » وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ . « 2 » مؤلف : چون مكلفان بعضى استعمال عقل خود مىكنند در آنچه كه منتّج نجات و فوز است و بعضى ديگر تهاون نموده عقول خود را در آن كار نمىفرمايند بر وجهى كه گوييا عقول از ايشان مسلوب است ، از اين جهت حقّ سبحانه اسناد تذكره به اولوا الالباب نموده نه به جميع مكلّفان . مرحوم شعرانى : از اين معلوم مىگردد كه حكمت را به همه ندادند و آن را كه دادند ، بهترين چيز دادند ، چنان كه لقمان حكمت را و لقمان خود حكمت را بر نبوّت برگزيد ، پس حكمت غير نبوّت است و غير احكام و مسائل كه همه‌كس بدان مكلّف است ، بلكه آن قوّهء تحقيق و دريافت حقايق است به عقل در علم و عمل كه سنخ آن از قول لقمان در قرآن است ، اعنى حكمت الهى نه طبيعى و مادّى . « 3 » وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُمْ مِنْ نَذْرٍ . « 4 » مؤلف : و نذر بر وجوه باشد : يكى آن بود كه نذر كند با خداى بر اداء واجبات يا اجتناب بعضى مقبحات يا فعل بعضى خيرات و طاعات ، وفاء به اين واجب بود ، و اين نذر طاعت بود . و نذرى ديگر نذر معصيت بود و آن‌چنان بود كه نذر كند با خداى كه واجبى نكند يا نذر كند كه هركه او را معصيتى ميسّر شود ، كارى كند از خير ، اين

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 378 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 269 . ( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 1 ، ص 130 . ( 4 ) . بقره ( 2 ) آيهء 270 .